Kto może ogłosić upadłość konsumencką?
Postępowanie to jest skierowane do osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Kolejnym warunkiem jest trwała niewypłacalność. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, za niewypłacalną uznaje się osobę, która nie jest w stanie spłacać swoich zobowiązań od co najmniej 3 miesięcy. W obecnym stanie prawnym o ogłoszenie upadłości konsumenckiej mogą starać się również te osoby, które doprowadziły do niewypłacalności z własnej winy. W związku z tym, iż sądem właściwym dla tego typu postępowania jest sąd właściwy dla miejsca zamieszkania dłużnika, centrum życiowe wnioskodawcy musi znajdować się w Polsce. Niemniej, w przypadku braku miejsca zwykłego pobytu na terenie Rzeczpospolitej Polskiej, właściwym staje się sąd, w obszarze którego znajduje się majątek wnioskodawcy. Co ważne – istotną okolicznością wyłączającą możliwość ogłoszenia upadłości, jest sytuacja, w której wnioskodawca skorzystał już z instytucji upadłości, od której nie minęło jeszcze 10 lat.
Upadłość konsumencka, a działalność gospodarcza:
Upadłość konsumencka dotyczy wyłącznie osób fizycznych, które nie prowadzą działalności gospodarczej lub zakończyły jej prowadzenie przed złożeniem wniosku.
A zatem, aby móc skorzystać z dobrodziejstw upadłości konsumenckiej, dłużnik powinien spełnić kilka warunków:
- brak możliwości spłaty długów,
- nieprowadzenie działalności gospodarczej,
- niewypłacalność.
Podkreślenia wymaga, iż upadłości konsumenckiej nie mogą ogłosić:
- osoby fizyczne będące przedsiębiorcą prowadzącym działalność jednoosobową bądź jako wspólnik spółki cywilnej (rejestracja w CEIDG), bądź będące przedsiębiorcą prowadzącym działalność w formie spółki prawa handlowego (wpis w KRS),
- osoby fizyczne prowadzące gospodarstwo rolne, jeśli prowadzą inną pozarolniczą działalność gospodarczą;
Etapy upadłości konsumenckiej:
Postępowanie o ogłoszenie upadłości konsumenckiej
Etap ten rozpoczyna się od złożenia przez system teleinformatyczny – Krajowy Rejestr Zadłużonych – wniosku o ogłoszenie upadłości. Po złożeniu wniosku następuje czas sądowej weryfikacji i przyjęcie wniosku. Doświadczenie pokazuje, iż obecnie ogłoszenie upadłości może nastąpić po ok. 6, a nawet 8 miesiącach od dnia złożenia wniosku.
Ogłoszenie upadłości konsumenckiej następuje na posiedzeniu niejawnym sądu, w formie postanowienia. Po uprawomocnieniu się powyższego postanowienia pierwszy etap postępowania upadłościowego został osiągnięty.
Postępowanie upadłościowe właściwe
Etap ten rozpoczyna się od wydania przez sąd postanowienia o ogłoszenia upadłości, w którym wyznacza syndyka masy upadłości oraz wzywa wierzycieli upadłego do zgłaszania syndykowi posiadanych wierzytelności. Tym samym to do syndyka należy sporządzenie listy wierzytelności, według której określa się uprawnienia poszczególnych wierzycieli do otrzymania należnej im części z funduszy masy upadłościowej.
Syndyk masy upadłości zobowiązany jest również do poszukiwania majątku upadłego. Ponadto do jego zadań należy objęcie majątku upadłego i zarządzanie nim, sporządzenie spisu inwentarza, spisu wierzytelności oraz likwidacja masy upadłości. Na tym etapie cały majątek upadłego, a więc nieruchomości, ruchomości, środki pieniężne, w tym także wynagrodzenie, trafiają pod zarząd syndyka. Oczywiście syndyk pozostawia upadłemu kwotę wolną od zajęcia, aby mógł on zaspokoić swoje podstawowe potrzeby życiowe.
Syndyk zobowiązany jest także do sporządzenia projektu planu spłaty wierzycieli – dokumentu stanowiącego propozycję syndyka, odnośnie sposobu zakończenia postępowania. Powyższa czynność wieńczy etap postępowania właściwego – bowiem gdy syndyk zakończył czynności związane z likwidacją masy upadłości, ustali krąg wierzycieli upadłego, przedstawia sądowi swoje stanowisko w przedmiocie sposobu zakończenia postępowania upadłościowego. Przed złożeniem projektu planu spłaty do sądu, syndyk zobowiązany jest do przedstawienia projektu upadłemu, jak również biorącym udział w postępowaniu wierzycielom, a wszystko to w celu zajęcia przez nich stanowiska. Upadły oraz występujący w sprawie wierzyciele mają możliwość odniesienia się do ustaleń dokonanych przez syndyka oraz przedstawienia własnej argumentacji wskazującej na zaspokojenie wierzycieli lub innego sposobu zakończenia postępowania (umorzenia lub warunkowego umorzenia zobowiązań, bez ustalenia planu spłaty wierzycieli).
Postępowanie ustalające plan spłaty wierzycieli
Wraz z zakończeniem drugiego etapu najczęściej dochodzi do ustalenia planu spłaty wierzycieli przed ostatecznym oddłużeniem upadłego. Wraz z ustaleniem planu przez sąd dochodzi do zaprzestania uczestnictwa w postępowaniu upadłościowym osoby syndyka. Upadły zatem zaczyna funkcjonować bez choćby potrąceń z wynagrodzenia. Jego zadaniem jest jednak regulowanie płatności wynikających z planu spłaty, który może trwać zwyczajowo do 36 miesięcy. Jeśli niewypłacalność jest skutkiem rażącego niedbalstwa lub umyślnego działania, to plan może zająć nawet 84 miesiące.
Przez cały okres realizacji przez upadłego planu spłaty sąd kontroluje czy upadły się z niego wywiązuje. Dlatego też upadły zobowiązany jest do składania sądowi corocznych sprawozdań, zawierających informacje o osiągniętych przychodach, spłaconych ratach oraz terminach płatności, jak również o nabytych składnikach majątku.
W sytuacji gdy upadły zrealizuje plan spłat sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli. Od tej pory wszelkie wierzytelności powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości zostają umorzone.
Czy każdy rodzaj zobowiązań może zostać umorzony poprzez ogłoszenie upadłości konsumenckiej?
Nie, nie wszystkie zobowiązania mogą zostać umorzone. Wśród nich znajdują się :
- zobowiązania o charakterze alimentacyjnym – nie podlegają umorzeniu długi związane z obowiązkami alimentacyjnymi wobec dzieci, małżonka lub innych osób będących uprawnionymi do alimentów;
- zobowiązania do zapłaty orzeczonych przez sąd kar grzywny, a także obowiązku naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę -zobowiązania te nie podlegają umorzeniu w postępowaniu upadłościowym, albowiem mają charakter osobisty i represyjny dla przestępcy, podobnie obowiązek zadośćuczynienia lub naprawienia szkody o charakterze kompensacyjnym;
- zobowiązania z tytułu deliktów – wśród nich wyróżnia się zobowiązania wynikające z rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci – związane są bowiem z wyrządzeniem szkody na osobie;
- zobowiązania, które upadły zataił – nie podlegają umorzeniu, gdy upadły umyślnie nie ujawnił zobowiązań, a jednocześnie wierzyciel ten nie brał udziału w postępowaniu upadłościowym.
Plusy i minusy upadłości konsumenckiej
Zdecydowanie największą zaletą upadłości jest całkowite i trwałe oddłużenie. Ogłoszenie upadłości to również:
- możliwość uwolnienia się od zobowiązań finansowych,
- umorzenie postępowań egzekucyjnych,
- zatrzymanie windykacji,
- wstrzymanie naliczania odsetek,
- zabezpieczenie bytu dłużnika –ochrona konsumenta przed utratą dachu nad głową,
- wykreślenie z rejestru dłużników – po zrealizowaniu planu spłaty zadłużenia, upadły zostaje wykreślony z Rejestru Dłużników Niewypłacalnych w Krajowym Rejestrze Sądowym,
- nowy start – odzyskanie komfortu psychicznego.
Pragnąc jednak kompleksowo omówić wpływ upadłości konsumenckiej na dotychczasowe życie dłużnika nie można zapominać też o minusach postepowania upadłościowego :
- utrata dotychczasowego majątku,
- ograniczenia w zarządzaniu własnymi finansami,
- ograniczenia możliwości w zaciąganiu zobowiązań,
- utrata części wynagrodzenia,
- trudności dla współdłużników czy poręczycieli,
- długotrwałość procesu upadłościowego.
Podsumowanie
Niewątpliwie ogłoszenie upadłości konsumenckiej posiada wiele zalet, niemniej decyzja o złożeniu wniosku powinna zostać poprzedzona rzetelną analizą sytuacji osobistej oraz majątkowej dłużnika, co niejednokrotnie może przysparzać wielu trudności osobom nieposiadającym doświadczenia w tej materii. Stąd też bardzo często nieocenioną staje się pomoc wykwalifikowanego specjalisty w tym zakresie, który nie tylko pomoże wybrać najkorzystniejsze rozwiązanie, lecz również przygotuje wniosek zgodnie z obowiązującymi wymogami. Jeśli rozważasz skorzystanie z instytucji upadłości konsumenckiej, zapraszamy do kontaktu z naszym zespołem, który posiada wieloletnie doświadczenie w tego rodzaju sprawach.